ENKA Schoorstenen: het symbool van vooruitgang

Project

ENKA Schoorstenen
Plaats
Ede
Bouwjaar
1920
Type
Industrieel
Rol BOEi
Eigenaar, Ontwikkelaar
Investering
€1 000 000
Status
In ontwikkeling

ENKA Schoorstenen: het symbool van vooruitgang

Fabrieksschoorstenen waren lange tijd symbolen van welvaart en vooruitgang. Daarom werden deze ook met veel aandacht en zorgvuldigheid ontworpen. Een rijke industriestad werd dan ook gekenmerkt door een woud van fabrieksschoorstenen.

Zo ook het grote industriegebied van de ENKA in Ede. De schoorstenen daar waren zo kenmerkend dat de fabriek ze zelfs in haar logo opnam. Tijdens de herontwikkeling van dit monumentale terrein kijkt BOEi ook naar nieuwe kansen voor de schoorstenen.

ENKA Ketelschoorsteen en Spinnerijschoorsteen

Historie van de ENKA-schoorstenen

Door veranderende productieprocessen in de jaren 60 en 70 werden veel leegkomende fabrieken en de daarbij behorende schoorstenen gesloopt.

Op het terrein van de ENKA, een voormalige kunstzijdefabriek in Ede staan nog altijd twee fabrieksschoorstenen: de ketelschoorsteen uit 1920 en de spinnerijschoorsteen uit 1927. Bij de werknemers stonden ze bekend als de dunne en de dikke.

De spinnerijschoorsteen is gebouwd voor de afvoer van de spingassen. Over de daken en langs de gevels van de spinnerij en blekerij liepen grote buizen, die de spingassen transporteerden naar de schoorsteen.

Oorspronkelijk was er geen afzuiging waardoor de spinners de hele dag werden blootgesteld aan de spingassen. Men kreeg met name uiterst pijnlijke (spin)ogen wat kon leidden tot tijdelijke blindheid. Pas met de komst van afzuiginginstallaties en de afdichtingen van de spinmachines namen deze problemen af.

In mei 1940 zouden de schoorstenen neergehaald moeten worden omdat ze het Duitse leger een te duidelijk baken zouden bieden. Wegens de snelle Duitse inval op deze eerste oorlogsdag werden alle Nederlandse soldaten weggeroepen en kon het werk niet voltooid worden.

Aan het eind van de oorlog waren de schoorstenen een baken voor de geallieerden. Ditmaal wilde de Duitsers de schoorstenen opblazen maar dat is om onbekende redenen niet gebeurd.

 

Herbestemming van de schoorstenen

Sinds 2003 wordt het ENKA-complex in Ede herontwikkeld tot een gebied voor wonen, leven en werken. Er worden 1250 tot 1300 woningen gebouwd en de diverse rijksmonumenten worden in het gebied ingepast.

BOEi heeft de Westhal herbestemd tot fietsexperience-center en is bezig met de herbestemming van het Kantinegebouw tot school. Ook vindt er onderzoek plaats naar de herbestemming van het Poortgebouw tot kantoorgebouw.

BOEi gaat beide schoorstenen restaureren en opzoek naar een toepasselijke herbestemming.

 

Meer weten over schoorstenen? Kijk dan eens in het in 2017 verschenen boek ‘Fabrieksschoorstenen in Nederland’

In Beeld: 

  • ENKA Spinnerijschoorsteen
  • ENKA Ketelschoorsteen en Spinnerijschoorsteen
  • ENKA Ketelschoorsteen en Spinnerijschoorsteen
  • ENKA Spinnerijschoorsteen

Blijf op de hoogte

 
1 Start 2 Complete

Uitgelichte Projecten