Nieuw leven voor betekenisvolle gebouwen? Het begint bij een haalbaarheidsonderzoek
Of het nu gaat om een verlaten fabriek, een markante kerk of een oude boerderij; een herbestemmingsproject is geen eenvoudige opgave. Het is compleet anders dan nieuwbouw: het pand staat er al, er zijn veelsoortige belanghebbenden, het heeft een geschiedenis, er zijn beperkingen.
Veel bijzondere gebouwen, zoals kerken, boerderijen, fabrieken en scholen staan in Nederland al jaren leeg. Dat levert de eigenaren niet alleen zorgen op over onderhoud en kosten, maar ook over de maatschappelijke meerwaarde van deze gebouwen.
Een herbestemming biedt uitkomst, maar waar begint u? Wat zijn de mogelijkheden, welke functies passen bij het gebouw en uw gemeente en hoe financiert u dit?
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) stelt tussen 1 oktober en 30 november vanaf €7.000,- subsidie beschikbaar voor een onderzoek naar haalbaarheid. Een groot deel van de kosten is hiermee gedekt!
Waarom een haalbaarheidsonderzoek?
Met een herbestemmingsonderzoek brengen wij de kansen voor uw gebouw overzichtelijk in beeld. U krijgt hiermee een concreet plan waar u (bestuurlijk) mee verder kunt. Het herbestemmingsonderzoek levert u namelijk:
- inzicht in mogelijke nieuwe functies, afgestemd op de omgeving;
- inzicht in kosten, opbrengsten en exploitatie;
- advies over draagvlak en subsidiemogelijkheden.
Waarom BOEi?
BOEi bestaat sinds 1995 en is een door het Rijk erkende Professionele Organisatie voor Monumentenbehoud (POM). BOEi heeft geen winstoogmerk en geeft in wisselende rollen als adviseur, eigenaar en maatschappelijk ontwikkelaar al meer dan 30 jaar betekenisvolle plekken opnieuw betekenis. Die ervaring gebruiken wij graag om andere eigenaars verder te helpen met hun moeilijke objecten. Jaarlijks voert BOEi vele tientallen haalbaarheidsonderzoeken uit in opdracht van derden. Ook verzorgen wij verkooptrajecten en de zoektocht naar exploitanten van of beoordelen wij de geschiktheid van mogelijke kandidaten.
Onze rol als eigenaar van meer dan 200 gebouwen geeft ons de ervaring die nodig is om ook projecten van anderen verder te helpen. Een recent kortgesloten leenfaciliteit geeft ons daarnaast de komende jaren maar liefst 50 miljoen euro aan slagkracht in de Provincie Brabant, en daarbuiten.
In deze nieuwsbrief zijn wat voorbeelden opgenomen van recente adviesopdrachten.
Het loket van de RCE is vanaf 1 oktober tot 30 november geopend. Heeft u vragen over de subsidie, het herbestemmingsonderzoek of wat BOEi nog meer voor uw monument kan betekenen? Neem dan vooral contact met ons op.
Mail naar hbo@BOEi.nl | 033-7600660
Bel naar 033-7600660 of Bel/Whatsapp/Signal naar 06 2544 4785
Meer informatie: BOEi.nl/advies
Onze haalbaarheidsonderzoeken
We bieden verschillende producten aan om uw wensen zo goed mogelijk tegemoet te komen:
1. Haalbaarheidsonderzoek: Meerdere herbestemmingsscenario’s worden onderzocht en alle aspecten van een herbestemming in beeld gebracht, zoals de restauratiekosten, relevante wet- en regelgeving, mogelijke nieuwe functies, begrotingen op het gebied van investering en exploitatie, en stakeholdersoverzicht. BOEi brengt desgewenst advies uit over de cultuurhistorische betekenis, destilleert daaruit de kernkwaliteiten en adviseert hoe u daarmee om kunt gaan bij de ontwerpopgave. BOEi kan ook adviseren en ondersteunen bij het creëren van draagvlak voor herbestemming bij stakeholders, of bij de participatie binnen uw herbestemmingsopgave.
Een haalbaarheidsonderzoek kent een gemiddelde looptijd van vier maanden. Het resultaat is een gedegen onderzoek op basis waarvan de gewenste herbestemming met het volste vertrouwen uitgevoerd kan worden.
2. Quickscan: Eén scenario voor restauratie of herbestemming wordt onderzocht. Zo kan bijvoorbeeld in kaart worden gebracht of er al potentiële huurders of kopers zijn. Ook kan een bouwhistorisch onderzoek deel uitmaken van een Quickscan; kan een transformatiekader worden opgesteld; een principeverzoek worden ingediend; en overleg plaatsvinden met buutbewoners, het bevoegd gezag, en potentiële kopers/huurders.
Een quickscan wordt gemiddeld binnen twee maanden afgerond.
3. Verduurzamingsonderzoek: Een herbestemming is geen eenvoudige opgave. Het reduceren van het energieverbruik is daarbij één van de opgaven die onderdeel zijn van het weer aantrekkelijk maken van het pand voor de huidige generatie, en om ze duurzaam te kunnen behouden voor toekomstige generaties. Het verduurzamen van monumenten vraagt echter om maatwerk.
Met een verduurzamingsonderzoek wordt inzicht verkregen in alle kansrijke energetische verduurzamingsmaatregelen passende bij het gebouw en de beoogde herbestemming. Er ontstaat een gedetailleerd beeld van de mogelijkheden en hun besparings- en kostenindicaties voor zowel bouwkundige als installatietechnische maatregelen. Het resultaat is een indicatieve businesscase voor verduurzaming van uw monument.
Neemt u BOEi in de hand voor een haalbaarheidsonderzoek, dan kunt u overwegen BOEi ook de subsidieaanvraag te laten doen. BOEi kent de procedure en krijgt jaarlijks met succes een groot aantal van deze subsidieaanvragen toegekend.
Hier vindt u een folder met meer informatie over de stappen binnen een haalbaarheidsonderzoek.
Succes na een haalbaarheidsonderzoek
Hieronder enkele recente voorbeelden van haalbaarheidsonderzoeken die tot een succesvolle herbestemming hebben geleid. Samen met BOEi maakt u het haalbaar!
1. Oude Brandweerkazerne in Gennep: Vonk van nieuwe mogelijkheden
Langs de rivier de Niers staat de Oude Brandweerkazerne, een leegstaand gebouw met veel potentie. Voor de gemeente Gennep onderzocht BOEi hoe het gebouw een nieuwe bestemming kan krijgen. Het haalbaarheidsonderzoek richt zich op mogelijke combinaties van horeca op de begane grond en wonen op de verdieping.
Met dit onderzoek creëert de gemeente een duidelijk beeld van de mogelijkheden, nog voordat het pand verkocht wordt. Zo kan de toekomstige eigenaar of gebruiker een weloverwogen beslissing nemen, en blijft de historische waarde van de brandweerkazerne behouden.
In vervolg hierop is BOEi momenteel in opdracht van de gemeente Gennep op zoek naar een visionaire ondernemer die de iconische 19e-eeuwse brandweerkazerne nieuw leven wil inblazen. ‘Van blussen naar bruisen’ is het devies. Geïnteresseerden hadden tot 12 juli 2026 de tijd om zich aan te melden. De formele openbare selectieprocedure conform de Didam-richtlijnen loopt momenteel.
2. Rijsbergen, Sint Bavokerk: op zoek naar een nieuwe maatschappelijke rol
De Sint Bavokerk vormt al jarenlang een belangrijk herkenningspunt in Rijsbergen. Nu de kerk niet meer in gebruik is, ontstaat de vraag welke nieuwe functies kunnen bijdragen aan een duurzame toekomst voor het gebouw.
BOEi onderzoekt samen met Stichting Behoud Bavokerk Rijsbergen welke herbestemmingsmogelijkheden passen bij de kwaliteiten van het monument en de kansen en behoeften van het dorp. Daarbij worden zowel maatschappelijke als commerciële functies verkend.
Het haalbaarheidsonderzoek biedt inzicht in de mogelijkheden voor hergebruik van de Sint Bavokerk, met als doel de kerk ook in de toekomst te behouden, zodat zij een waardevolle rol kan blijven vervullen binnen de gemeenschap van Rijsbergen.
3. Gebiedsontwikkeling Lingehoven Tiel: Nieuwe kansen voor industrieel erfgoed
In het gebied Lingehoven in Tiel staat de voormalige metaalwarenfabriek JEKA. Dit karakteristieke gebouw uit 1934 is het laatste overgebleven restant van het rijke tin- en metaalverleden van de stad. Jarenlang werden hier tinnen gebruiks- en siervoorwerpen geproduceerd, waardoor het pand een bijzondere plek inneemt in de geschiedenis van Tiel.
De gemeente wil in dit gebied ongeveer 190 woningen bouwen in een groene omgeving en op loopafstand van het centrum. BOEi onderzocht in opdracht van de gemeente Tiel middels een haalbaarheidsonderzoek hoe de voormalige fabriek een nieuwe toekomst kan krijgen binnen de gebiedsontwikkeling van Lingehoven. Daarbij is gekeken naar functies die aansluiten bij de identiteit van het gebouw en kunnen bijdragen aan de voorgenomen ontwikkeling van Lingehoven.
Met de uitkomsten van het onderzoek beschikken ontwikkelaars en betrokken partijen over een stevige basis om dit bijzondere stukje industrieel erfgoed te behouden en opnieuw van betekenis te laten zijn voor Tiel.
4. De straat op in de Bilt: participatie voor herbestemming gemeentehuis
Voor gemeente De Bilt onderzocht BOEi de herbestemming van gemeentehuis Jagtlust. Een belangrijk onderdeel van dit haalbaarheidsonderzoek was het participatietraject: het actief laten meedenken van de directe omgeving van het gebouw over de toekomst ervan. Door middel van straatinterviews spraken we direct met inwoners, van tieners tot jonge ouders, die normaal niet snel bereikt worden. Daarnaast zijn er ook rondleidingen gegeven en was er ook een informatiebijeenkomst die druk bezocht werd door omwonenden en vertegenwoordigers van belangenorganisaties.
Met moodboards en kaarten verzamelden we ideeën over functies zoals café, expositieruimte, werkplekken en expositieruimte. Zo kregen we vanuit verschillende invalshoeken waardevolle, breed gedragen input voor het haalbaarheidsonderzoek en wordt de stem van de samenleving daadwerkelijk meegenomen in de toekomst van Jagtlust.
5. Kerk in Oostelbeers: Herbestemming tot dorpshuis
“Het haalbaarheidsonderzoek van BOEi gaf snel helderheid over de exploitatie en subsidiemogelijkheden”, zegt Han Struijs van Stichting Dorpshuis Oostelbeers. De bewoners van Oostelbeers wilden het al jaren: een ontmoetingsplek in de kerk. In opdracht van de gemeente Oirschot deed BOEi een haalbaarheidsonderzoek, waaruit bleek dat het met een simpeler ontwerp mogelijk was om van de kerk een dorpshuis te maken.
De stichting ging direct aan de slag en nam de kerk zelf over van de parochie. BOEi hielp met subsidieaanvragen en er werden uitbaters gezocht en gevonden. “Zonder BOEi waren we nooit zo ver gekomen”, aldus Struijs.
